![\"\"](\"http:\/\/www.berria.info\/argazkiak_papera\/BERRIA\/d20140311\/p008_f01.jpg\")
<\/p>\nKriminologia Institutuak dio BVEren eta GALen biktimen senideei laguntzak ukatzeak \u00aboinarri juridikorik\u00bb ez duela
\nBesteak beste, Lasa eta Zabalaren senideei ez die ordaindu nahi Barne Ministerioak.<\/p>\n
Edurne BegiristainGasteiz<\/p>\n
2014-03-11<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
<\/p>\n<\/div>\n
Espainiako Barne Ministerioak estatuaren indarkeriaren hainbat biktimari kalte-ordainak emateari utzi dio, \u00abETAren inguruarekin\u00bb lotura zutela argudiatuta. Eusko Jaurlaritzako Biktimen eta Giza Eskubideen Zuzendaritzak duela urtebete inguru izan zuen horren berri, hau da, hainbat biktimaren senideek kalte-ordainak jasotzeari utzi ziotela. Gertatutakoa sakon aztertu eta Espainiako Gobernuaren erabakia legezkoa den argitzeko, Kriminologia Institutuari txosten bat egiteko eskatu zion Eusko Jaurlaritzako Biktimen eta Giza Eskubideen Zuzendaritzak. BERRIAk eskuratu duen agiri horretan, institutuak auzitan jarri du Barne Ministerioak darabilen argudioa. Jaurlaritzak Eusko Legebiltzarrera igorri du txostena, eta kaltetuek erabaki behar dute zein neurri hartu.<\/p>\n
\nKalte-ordainak ukatu dizkieten bost biktimen kasuak jaso dituzte txostenean, baina haien izenak aipatu gabe. Biktimen izen- abizenak zehazten ez baditu ere, data eta tokien argibideekin, hauek lirateke: Justo Elizaran, BVE Batallon Vasco Espa\u00f1olek 1979an Biarritzen hildakoa; Felipe Sagarna Ormazabal, BVEk 1980ko apirilaren 19an Hernanin hildakoa; Rafael Goikoetxea Errazkin, GALek 1984an Baigorrin hildakoa; eta Joaquin Antimasbere Ezkoz, BVEk 1980an hila. Datuok agertzen dutenaren arabera, 1983an GALek Busoten (Alacant, Herrialde Katalanak) bahitu, torturatu eta hildako Joxean Lasa edo Joxi Zabala izan daiteke bosgarren biktima.<\/p>\n
\nTerrorismoaren biktimen kalte-ordainei buruzko txostena<\/i> izenburua du dokumentuak. Ignacio Mu\u00f1agorri Laguia eta Ana Isabel Perez Machio EHUko Zigor Zuzenbideko irakasle eta Kriminologia Institutuko kideek landu dute. Urtarrilaren 13ko data du, eta 76 orri ditu. Txostenaren egileen arabera, Espainiako Barne Ministerioak hartutako erabakiak ez du \u00aboinarri juridikorik\u00bb. Areago, biktimei kalte-ordainak ukatzeko emandako arrazoi juridikoak \u00abkonstituzionaltasun ikuspuntutik zalantzazkoak\u00bb direla eta \u00abprebarikazio administratibotik gertu\u00bb daudela salatu dute.<\/p>\n
\nBiktimen Espainiako 2011ko legearen arabera, Espainiako Gobernuak ordaindu behar dizkie kalte-ordainak indarkeriaren biktimei. 2012. urtearen amaieran, ordea, legea aldatu zuen Madrilek, biktimei kalte-ordainak pagatzean zenbait baldintza jarrita. Indarkeria Delituen Biktimen Kalte-ordainei Buruzko Europako Hitzarmenari helduta aldatu zuen legea PPk, eta Espainiako Gobernuak horretan oinarrituta ukatu dizkie orain kalte-ordainak estatu indarkeriaren hainbat biktimei. Zehazki, hitzarmen horren zortzigarren artikuluaren arabera, kalte-ordainak murriztu edo ken daitezke biktimak edo kalte-ordainaren eskatzaileak indarkeria delituak egin baditu edo horiek egiten dituen erakunde batean parte hartzen badu. Hori egiaztatuta dagoen kasuetan, biktimen senideek ez dute kalte-ordainik jasotzen.<\/p>\n
\nKriminologia Institutuko kideen arabera, baina, hitzarmen horren zortzigarren artikulua \u00abpolemikoa\u00bb da, eta, horregatik, sakon aztertu beharrekoa. Agiriak dioenez, Barne Ministerioak Espainiako Poliziaren eta Guardia Zibilaren txosten ugaritan oinarrituta nahastu ditu zenbait biktima \u00abETAren inguruarekin\u00bb, horrela, kalte ordainak kentzeko. Haien aurkako epai irmorik ez dagoela ohartarazi dute txostenean, eta, beraz, \u00aberrugabetasun printzipioa urratu\u00bb zaiela biktima horiei. Txostena irmoa da oso: epai irmorik ez dagoen bitartean, biktima horiek ETAko kidetzat jotzeak \u00abbabes judiziala, errugabetasun printzipioa, prozesuen legezkotasun printzipioa eta botere banaketa\u00bb urratzen ditu. Egileen arabera, ezin zaizkie ukatu diru laguntzak biktima horiei soilik atxilotuak edo inputatuak egon zirelako, tartean epai irmorik ez bada egon. Areago, haien ustez, Guardia Zibilaren eta Espainiako Poliziaren txostenek ez dute \u00abentitate juridiko nahikorik\u00bb herritar bati delitu bat leporatzeko. Gainera, gogoratu dutenez, Kalte-ordainei Buruzko Europako Hitzarmenaren 8.2 artikuluak ere ezinbestekotzat jotzen du epai irmoa egotea biktima bati diru laguntzak kentzeko. Egileek uste dute artikulu horren bestelako irakurketa bat egiteak Europako hitzarmenaren edukia \u00abindargabetuko\u00bb lukeela.<\/p>\n
\nHorrekin batera, Espainiako biktimen legearen atzerako eraginik eza nabarmendu dute txostenaren egileek. Gogoratu dutenez, Espainiako Gobernuak 2012an bat egin zuen Europako Hitzarmenarekin, eta, beraz, data hori baino lehen diru laguntzak eskatu zituzten biktimei ez die eragiten lege berriak. Ondorioz, txostenaren areabera, biktima horiei kalte-ordainak ukatzeko erabilitako argudio juridikoek, legezkotasun printzipioak ez ezik, atzerako eragina ez izateko printzipioa ere urratzen dute. Hori argudiatzeko, jurisprudentzia badagoela gogoratu dute egileek, eta Espainiako Auzitegi Konstituzionalaren hainbat epai aipatu dituzte. Besteak beste, ohartarazi dute konstituzioaren 9.3 artikulua \u00aburratu\u00bb duela Barne Ministerioak, eta Europako Hitzarmena ezarri baino gehiago hura \u00abmanipulatu eta faltsutu\u00bb egin duela.<\/p>\n
\nSorturen salaketa<\/b><\/p>\n
\nSortuk, ohar batean, gaitzetsi egin du PPk GALen eta BVEren biktima ugariri ordaintzeari uko egitea. PP \u00abkontrako norabidean\u00bb doala uste du Sortuk, \u00abbiktima guztien aitortza eta erreparaziorantz\u00bb urratsak egin beharrean. Salatu duenez, \u00abestatu indarkeriaren biktima gehienak ukatuak izan dira eta dira oraindik ere\u00bb, eta, orain, Espainiako Gobernuak aitortza jasoa dutenak \u00abbaztertu\u00bb nahi ditu. Are gehiago leporatu dio: \u00abEstatu indarkeriaren defentsa egiten ari da PP, horrek eragindako biktimak baztertuz\u00bb.<\/p>\n
\n